कसे राहाल?*

सांगा, कसे राहाल?

आदर्शवादी राहाल
तर कोठे जायचे आहे ते तुम्हाला समजेल

व्यवहारी राहाल
तर तेथे का जायचे आहे ते तुम्हाला उमजेल

दूरदृष्टीने राहाल
तर तुमचे गंतव्य स्थान कायम तुमच्या नजरेत राहील

युक्तिबाज राहाल
तर तुम्हाला तेथे पोहोचण्याचे नवे मार्ग मिळतील

शिस्तबद्ध राहाल
तर तुम्ही मार्गावर अविरत प्रगती करीत राहाल

संतुलित राहाल
तर निसरड्या वाटेवर तुमचं पाऊल घसरणार नाही

सहनशील राहाल
तर वाटेतले अडथळे तुम्हाला निराश करणार नाहीत

कनवाळू राहाल
तर तुमचे सहयात्री तुमच्या मदतीला येतील

सहानुभूतिशील राहाल
तर तुमचे साथी तुमच्या संगतीने चालतील

प्रामाणिक राहाल
तर तुमची यशे आणि अपयशे तुम्हाला स्पष्ट दिसतील

सत्यवचनी राहाल
तर लोक तुमच्या शब्दांचा आदर राखतील

काटकसरी राहाल
तर तुम्ही आपल्या पृथ्वीकडून आवश्यक तेवढेच घ्याल

कृतज्ञ राहाल
तर तुमची सारी सत्कृत्ये सेवाभावाने होतील

एकाग्र राहाल
तर तुमचे ध्यान पुढच्या मार्गावर केंद्रित राहील

प्रबुद्ध राहाल
तर तुमचा मार्ग घन्या अंधारातही ज्ञानदीपांनी उजळता राहील

आता सांगा, कसे राहाल?

समाधी*

हे कसलं वेड लागलंय मला?
का बेबंद झालंय माझं मन?
सहजपणे मी भटकतो आहे
वास्तवामधून कल्पनेकडे

हे कसलं वेड लागलंय मला?
गरगर फिरतंय माझ्या मनातलं होकायंत्र
अथांग अंतरिक्षात हिंडतोय मी माझं गीत गात
नक्षत्रांचा वद्यवृंद साथीला घेऊन

हे कसलं वेड लागलंय मला?
माझं स्वत्व झालंय समुद्रतळासारखं शांत
त्याच्या पृष्ठभागावर असोत कितीही लाटा
खोलवर मी झुलतोय समुद्रफुलांसमवेत

हे कसलं वेड लागलंय मला?
शोधतोय मी माझ्याच मनाची अपार  क्षितिजं
अबाधित, निश्चिंत, निरामय होऊन
विहरतोय मी स्वतःच्या अंतरावकाशात

हे कसलं वेड लागलंय मला?
पार निवळून गेल्या आहेत साऱ्या भावना
विरल्यात साऱ्या वेदना, सुखदुःखांनीही काढलाय पळ
नको आता काही उपाय, नको दिलासा,नको सांत्वन

हे कसलं वेड लागलंय मला?
तू आणि मी यांतला फरकही मला कळेना
कसलीच तमा राहिली नाही मला आता
सत्य काय अन् मिथ्य काय हेही आकळेना 

हे कसलं वेड लागलंय मला?
कशाने झालोय मी असा... अनुभवातीत, अतींद्रिय, अमर्याद?
हीच का ती ध्यानस्थ, चिंतनशील अवस्था... ती समाधी
बुद्धाला सुद्धा जिची वर्षोनवर्षं वाट पहावी लागली?

दिवस*

एखादा दिवस कसा छान उगवतो
हास्य, आनंद आणि रोमांच घेऊन येतो
एखादा दिवस मला एकाकी करतो
ओळखीच्या चेहऱ्यासाठी माझा जीव तरसतो

एखाद्या दिवशी सूर्य तळपतो
एखाद्या दिवशी अंधार पसरतो
एखादा दिवस हरिणीसारखा बागडतो
एखाद्या दिवशी चालता पाय रखडतो

एखाद्या दिवशी माझी कल्पना भरारते
एखाद्या दिवशी सारेच धोक्याचे वाटते
एखाद्या दिवसात नवजात बालकाचे कुतूहल दिसते
एखाद्या दिवशी जग धुरकट धुके पांघरून बसते

एखाद्या दिवशी ज्योत तेवत उजळत असते
एखाद्या दिवशी पणती शांत होते, विझते
एखाद्या दिवशी ठिणगी पडते, आग भडकते
एखाद्या दिवशी चितेतली राख मनी वसते

दिवस उगवतात, दिवस मावळतात
रोज आपल्यासाठी नवी भेट घेऊन येतात
राग, लोभ, प्रेम, द्वेष - नवा दिवस, नवी भावना
रे उद्याच्या दिवसा, तू काय आणशील, सांग ना!

धुंदीत

कशाच्या धुंदीत जगायचे
आता कशाच्या धुंदीत जगायचे

बालपण होते मायेला पारखे
पालवी मरून उरत बुडखे
भाजके चिंचोके मोजायचे
आता कशाच्या धुंदीत जगायचे

तारुण्याची रग जगाला आव्हान
परिवर्तनाची लागली तहान
विचार निखारे झेलायचे
आता कशाच्या धुंदीत जगायचे

तशात फुलले प्रीतीचे फुलोरे
मनांत बांधले स्वप्नांचे मनोरे
ढगांवरी पाय पडायचे
आता कशाच्या धुंदीत जगायचे

प्रपंच संसार यश अपयश
मध्यमवर्गीय सोवळे निकष
दोरीवरी तोल मापायचे
आता कशाच्या धुंदीत जगायचे

वार्धक्य ठाकले दार ठोठावीत
देवधर्माचे न उमगे गुपित
उगाच का टाळ कुटायचे
आता कशाच्या धुंदीत जगायचे

कशाच्या धुंदीत जगायचे
आता कशाच्या धुंदीत जगायचे?

परवानगी*

अजूनही अश्या काही गोष्टी आहेत…

उदाहरणार्थ… सकाळच्या पहिल्या सिगरेटचा पहिला झुरका
जो आपल्याला स्वतःच्या जिवंतपणाची आठवण करून देतो  

उदाहरणार्थ… पिकलेल्या पिवळ्या धमक हापूस आंब्यातला आंबटगोड मांसल गर
जो शापित प्रखर उन्हाळ्याची असह्य घालमेल घालवून टाकतो

उदाहरणार्थ… खूप वर्षांनी भेटलेल्या मित्रांच्या संगतीत निघालेल्या निरागस तारुण्याच्या आठवणी
ज्या खळखळ हास्याची कारंजी उडवून क्षणभर ते तारुण्य परत आणून देतात

उदाहरणार्थ… अजूनही तिच्या दोन डोळ्यांत लकाकणारी लाखो लाजरी नक्षत्रं
जी तिनं हो म्हणताच आपल्या हृदयातली अनाहूत धडधड वाढवतात

उदाहरणार्थ… खूप दिवस आसावलेल्या धरतीवर पहिला पाऊस पडल्यानंतर येणारा सुगंध
जो एखाद्या जादुई कस्तुरीसारखा आपल्या जिवाला चाळवत राहतो

उदाहरणार्थ… आताच वाचून संपवलेल्या पुस्तकावर समाधानानं मारलेली थापटी
जी आपल्या मनांत एक निराळं नवीन दिवास्वप्न पेरून जाते

उदाहरणार्थ… मनातल्या मनांत, अंतरात्म्याच्या गाभाऱ्यात आकार घेणारी कादंबरी
जी अप्रकाशितच राहणार हे ठाऊक असूनही आपल्या ओठांवर हसू वसतं

ज्यांचा आनंद भोगण्याची आपल्याला परवानगी आहे
अजूनही अश्या काही गोष्टी आहेत…

हरवलेला*

आजकाल मी हरवलेला असतो
जगाला मी दिसतो
पण मी माझ्याच विश्वात वसतो

जिथे नसतो रोजचा संघर्ष
नसते कायमची निराशा
नसतात अपूर्तीच्या यातना

जिथे कधीच अंधार होत नाही
सारे दिवे पेटते राहतात
सगळे रस्ते स्वच्छ दिसतात

जिथे नसतो स्वप्न आणि सत्यात फरक
दोन्ही डोळे लोलक बनतात
आणि दृश्यांची इंद्रधनुष्यं होतात

जिथे मी जागेपणी निजतो
आणि झोपेतही जागा असतो
जिथे प्राण गमावूनही मी जिवंत असतो

बुद्ध*

पिंपळाच्या पारंब्यांत लपलेला बुद्ध
मला बरंच काही सांगून गेला
शांत, स्तब्ध बसलेला बुद्ध
माझं मौन भंगून गेला

ज्यांनी जग घडवलं त्या
पंचमहाभूतांत विलीन व्हावे
त्यांच्या दृष्यात, गंधात, स्पर्शात
स्वत:ला झोकून द्यावे

उफाळलेल्या वादळाचा
गदारोळ पाठीवर घेऊन
हृदय शांत ठेवणाऱ्या
महासागरासारखे व्हावे

आसुसलेल्या जमिनीला
पावसाचा आशीर्वाद देऊन
मातृत्व बहाल करणाऱ्या
मेघराजासारखे व्हावे

आपल्या मखमली स्पर्शाने
अंगावर शिरशिरी आणून
पुष्पगंध पसरवणाऱ्या
वार्याच्या झुळुकेसारखे व्हावे

आपल्या घनदाट छायेत
थकलेल्या वाटसरूला
आसर्याची माया देणाऱ्या 
वटवृक्षासारखे व्हावे

कधीकधी काही गोष्टी
समोर आल्यावरच कळतात
देऊळ दिसल्यावरच पाय
भक्तिमार्गाकडे वळतात

उपयोग*

तुझ्या जळत्या सू्र्याच्या उन्हात
उभं केलंस मला
तर मी होईन एक वटवृक्ष
आणि देईन माझ्या सावलीत विसावा
कोण्या एका थकलेल्या वाटसरूला

तुझ्या  शक्तिशाली हातोड्याचे
प्रहार केलेस माझ्यावर
तर मी होईन एक शिल्प
आणि देईन अपूर्व आनंदाचं लेणं
कोण्या एका उत्सुकलेल्या रसिकाला

तुझ्या कुंभाराच्या भट्टीत
खुपसून भाजलंस मला
तर मी होईन एक मृत्कलश
आणि माझ्या पाण्यातून देईन पुनर्जीवन
कोण्या एका आसुसलेल्या तृषार्ताला

तुझ्या सोनाराच्या मुशीत
ओतून वितळवलंस मला
तर मी होईन एक दागिना
आणि माझ्या लखलख झळाळीने सजवीन
कोण्या एका कोवळ्या नववधूला

तुझ्या विणकराच्या मागात
बांधून ताणलंस मला
तर मी होईन एक उपरणं
आणि माझ्या ऊबदार मायेने झाकीन
कोण्या एका विकलांग वृद्धाला

मला या आयुष्याचं वरदान दिलंस
मोठी कृपा केलीस माझ्यावर
आता माझ्या आयुष्याला अर्थाचं दान दे
नाहीतर मला सांग, ह्या माझ्या जगण्याचा  
काय उपयोग? आणि कोणाला?

टिंब

करियर म्हणजे आयुष्य नव्हे
प्रोफेशन म्हणजे आयडेंटिटी नव्हे
तत्वे म्हणजे मूल्ये नव्हेत
विचार म्हणजे चिंतन नव्हे

हास्य म्हणजे आनंद नव्हे
अश्रू म्हणजे दुःख नव्हे 
दया म्हणजे माया नव्हे 
शोक म्हणजे सहानुभूती नव्हे 

ओळख म्हणजे मैत्री नव्हे 
बांधिलकी म्हणजे कारावास नव्हे
छंद म्हणजे पॅशन नव्हे 
लग्न म्हणजे प्रेम नव्हे 

वखवख म्हणजे आसुसणे नव्हे
ध्यास म्हणजे रोमान्स नव्हे
पापशमन म्हणजे भक्ती नव्हे
दांडगाई म्हणजे शक्ती नव्हे 

अनुस्वार म्हणजे टिंब नव्हे 
टिंब म्हणजे पूर्णविराम नव्हे 

क्षण*

कुठल्या क्षणी मी तुझ्या प्रेमात पडलो?

एका वाह्यात झुळकेने तुझे घनदाट केस
तुझ्या चेहऱ्यावर विखुरले होते... तो क्षण?
की
मान हलवून पावसाचे थेंब तू तुझ्या
रेशमी केशपाशातून झटकले होतेस... तो क्षण?
की
मध्यरात्री स्वप्नातून जागी होतांना
तुझ्या चेहर्यावर एक मंद स्मित झळकून गेलं होतं... तो क्षण?
की
मी सारं जग जिंकणार, या आत्मविश्वासानं
तू घरातून निघाली होतीस... तो क्षण?
की
तू माझा हात घट्ट धरला होतास, जणू काही म्हणायला
माझा जीव तुझ्यावर सोपवतेय... तो क्षण?
की
शोकानं विव्हळून तू माझ्या कुशीत
आपलं डोकं गाडून टाकलं होतंस... तो क्षण?
की
मला कवेत घेऊन, धीर सोडू नकोस,
मी आहे ना इथेच? असं म्हटलं होतंस... तो क्षण?
की
अचानक माझ्या लक्षात आलं होतं
की तुझ्यामुळे माझ्या आयुष्याला अर्थ आलाय... तो क्षण?

सांग नं
ह्यांतल्या कुठल्या क्षणी मी तुझ्या प्रेमात पडलो?